Shqipëria nuk është në shitje

Përmbledhje

Protestat “Albania Is Not For Sale” janë demonstrata kundër projekteve të turizmit luksoz të planifikuara brenda ose pranë zonave bregdetare dhe ligatinave të mbrojtura në Shqipëri, veçanërisht rreth Vjosë-Nartës, Lagunës së Nartës, Zvërnecit dhe Ishullit të Sazanit.

Protestat filluan pasi qytetarë, organizata mjedisore dhe banorë lokalë ngritën shqetësime se natyra e mbrojtur dhe toka publike po hapeshin për zhvillime private resortesh të lidhura me investitorë të fuqishëm të huaj, përfshirë një projekt të lidhur me familjen Trump përmes firmës së investimeve të Jared Kushner.

Protestuesit thonë se toka e mbrojtur, bregdeti, ligatinat, ishujt dhe trashëgimia natyrore publike e Shqipërisë nuk duhet të transferohen ose zhvillohen për fitim privat pa transparencë, mbrojtje mjedisore dhe llogaridhënie publike.

Kërkesat e tyre përqendrohen te mbrojtja e natyrës, mbajtja e tokës publike në duar publike, hetimi i mosmarrëveshjeve mbi pronësinë, sigurimi i transparencës dhe ndalimi i zhvillimeve që mund të dëmtojnë ekosistemet e mbrojtura.

Toka publike e mbrojtur nuk duhet të hapet për zhvillime private resortesh luksoze.

Mesazhet kryesore

Mesazhi kryesor i protestave është:

Natyra e mbrojtur, toka publike, bregdeti, ligatinat dhe ishujt e Shqipërisë nuk duhet të transferohen ose të hapen për zhvillime private resortesh luksoze pa transparencë, pëlqim publik, mbrojtje mjedisore dhe respekt për komunitetet lokale.

Protestuesit nuk po kundërshtojnë thjesht turizmin ose investimet. Ata kundërshtojnë një model zhvillimi ku toka e mbrojtur dhe trashëgimia natyrore publike trajtohen si asete private për fitim.

Slogane dhe mesazhe të zakonshme të lidhura me protestat përfshijnë:

PPNEA

Pse flamingoja u bë simbol

Flamingoja u bë simbol i protestave sepse Vjosë-Narta dhe Laguna e Nartës janë habitate të rëndësishme për flamingot dhe lloje të tjera shpendësh.

Për protestuesit, flamingoja përfaqëson më shumë se një kafshë. Ajo përfaqëson trashëgiminë natyrore të Shqipërisë dhe ekosistemet e mbrojtura.

Natyra publike nuk duhet të sakrifikohet për fitim privat.

Flamingoja është gjithashtu një simbol i thjeshtë dhe i dukshëm. Ajo ndihmon njerëzit të kuptojnë se çështja nuk lidhet vetëm me tokën, ndërtesat ose turizmin, por edhe me të ardhmen e natyrës së mbrojtur në Shqipëri.

PPNEA

Si filluan protestat

Protestat u rritën në qershor 2026 pasi avancuan planet për resorte luksoze në pjesë të ndjeshme mjedisore të bregdetit shqiptar.

Zonat më të diskutueshme përfshijnë:

Këto zona përfshijnë ligatina, plazhe, pyje, habitate detare dhe zona të jetës së egër. Organizatat mjedisore e përshkruajnë Vjosë-Nartën si një nga ekosistemet bregdetare më të vlefshme në Mesdhe.

Zemërimi publik u rrit pas raportimeve për përgatitje ndërtimi, gardhe, siguri private dhe kufizim të aksesit në zona që shumë qytetarë i konsiderojnë publike, të mbrojtura ose të kontestuara.

Për shumë protestues, çështja u bë më e madhe se një resort i vetëm. Ajo u kthye në simbol të një shqetësimi më të gjerë: toka publike dhe e mbrojtur po përdoret për zhvillim privat luksoz pa kontroll dhe transparencë të mjaftueshme publike.

Çfarë kërkojnë protestat

Kërkesat e protestuesve mund të përmblidhen në disa pika kryesore.

1. Mbrojtja e Vjosë-Nartës dhe zonave të tjera natyrore

Protestuesit duan që qeveria të ndalojë ose të rishikojë çdo projekt që mund të dëmtojë ligatina të mbrojtura, laguna, plazhe, duna, pyje, zona detare ose habitate të jetës së egër.

2. Mbajtja e tokës publike në duar publike

Një kërkesë qendrore është që bregdeti, ishujt, ligatinat dhe peizazhet e mbrojtura të Shqipërisë të mos trajtohen si asete private për resorte luksoze.

3. Transparencë e plotë

Protestuesit kërkojnë informacion publik të qartë për:

4. Respekt për komunitetet lokale

Disa banorë lokalë thonë se pronësia e tokës është e kontestuar dhe se pretendimet historike të pronësisë nuk janë zgjidhur siç duhet. Protestuesit thonë se komunitetet lokale nuk duhet të humbasin aksesin në tokë, bregdet ose burimet e jetesës për shkak të projekteve private të resorteve.

5. Llogaridhënie nga autoritetet publike

Lëvizja kërkon që autoritetet publike të shpjegojnë si janë miratuar projektet dhe nëse janë respektuar ligjet për zonat e mbrojtura, tokën publike, pronësinë dhe mbrojtjen e mjedisit.

6. Shfuqizimi i Ligjit 21/2024

Protestuesit dhe organizatat mjedisore kërkojnë gjithashtu shfuqizimin e Ligjit 21/2024, i cili ndryshoi rregullat e Shqipërisë për zonat e mbrojtura.

Ata thonë se ligji e bën më të lehtë avancimin e projekteve turistike dhe infrastrukturore brenda zonave natyrore të mbrojtura. Për protestuesit, shfuqizimi i tij është i rëndësishëm për të rikthyer mbrojtje më të fortë për tokën publike, habitatet e jetës së egër, ligatinat, bregdetin dhe parqet kombëtare.

Pse protestuesit i kundërshtojnë projektet

Protestuesit nuk janë thjesht kundër turizmit ose investimeve. Shqetësimi i tyre lidhet me zhvillimin turistik që përdor tokë të mbrojtur ose publike pa garanci të forta mjedisore, transparencë dhe pëlqim publik.

Shqetësimet kryesore janë se ndërtimi i resorteve mund të:

Natyra e mbrojtur është shqetësimi kryesor

Zona e Vjosë-Nartës dhe Laguna e Nartës janë habitat i rëndësishëm për shumë specie, përfshirë:

Zona përfshin gjithashtu ligatina, duna, plazhe, pyje dhe habitate detare.

Organizatat mjedisore kanë paralajmëruar se zhvillimi turistik në shkallë të gjerë mund të dëmtojë një nga zonat natyrore më të rëndësishme të Shqipërisë.

Vendndodhja e zonës së mbrojtur

Toka publike dhe mosmarrëveshjet mbi pronësinë

Një pjesë e madhe e debatit lidhet me statusin e tokës.

Disa zona të përfshira në projekte janë publike, të mbrojtura, ish-ushtarake, bregdetare ose të ndjeshme mjedisore. Në zona të tjera, banorët lokalë kanë ngritur mosmarrëveshje pronësie.

Disa banorë fshatrash kanë pretenduar se toka e lidhur me zhvillimin është transferuar ose shitur gabimisht, pavarësisht pretendimeve historike të pazgjidhura të pronësisë. Këto mosmarrëveshje janë veçanërisht të ndjeshme sepse Shqipëria ka probleme të vjetra me pronësinë e tokës të lidhura me periudhën komuniste dhe privatizimin pas komunizmit.

Shqetësimi publik është i thjeshtë:

Toka që i përket publikut, komuniteteve lokale ose natyrës së mbrojtur nuk duhet të shndërrohet në heshtje në pronë private resorti.

Protestuesit thonë se para se çdo projekt i madh turistik të ecë përpara, shteti duhet të provojë qartë se procesi i tokës është ligjor, transparent dhe i drejtë.

PPNEA

Transparenca dhe shqetësimet për korrupsionin

Protestat pasqyrojnë gjithashtu shqetësime më të gjera për korrupsionin, ndikimin politik dhe mungesën e transparencës në projekte të mëdha zhvillimi.

Protestuesit dhe kritikët kanë ngritur pyetje për:

Qeveria shqiptare i ka mbrojtur projektet si një mënyrë për të tërhequr investime, për të krijuar vende pune dhe për të zhvilluar turizmin.

Megjithatë, protestuesit thonë se zhvillimi ekonomik nuk duhet të bëhet në kurriz të natyrës së mbrojtur, tokës publike, të drejtave lokale dhe llogaridhënies demokratike.

Burime